Matcha, snoepgoed en de kom

Wat chanoyu betekent

In het Japans heet het chanoyu, heet water voor thee, en ook sadō of chadō, wat 'de weg van de thee' betekent. Centraal staat het presenteren en serveren van matcha. Informele bijeenkomsten, chakai, bieden zoetigheden en dunne thee; formele, chaji, kunnen uitlopen op een volledige maaltijd, dikke thee en dunne thee, tot wel vier uur lang. Een korte begeleide sessie put uit het ontspannen einde van dat spectrum. Zowel het zenboeddhisme als het shintoïsme hebben de theecultuur gevormd, van het reinigen van handen en mond vóór de thee tot het ontwerp van het theehuis en de tuinpoort.

Dunne thee en dikke thee

Er zijn twee belangrijke manieren om matcha te bereiden. Dikke thee, koicha, vraagt ongeveer drie keer zoveel poeder voor het water, en de klopper werkt het tot een gladde, bijna pasta-achtige drank. Dunne thee, usucha, wordt met de klopper opgeklopt en tot schuim gebracht om de wrange smaak te verzachten. Bij dunne thee krijgt elke gast een eigen kom, en dat is de soort die u waarschijnlijk zult maken.

De klopper en de kom

De chasen, de theeklopper, wordt uit één stuk bamboe gesneden en raakt snel versleten. Theekommen, chawan, bestaan in vele vormen; ondiepe kommen laten de thee sneller afkoelen. U houdt de kom met één hand stabiel en klopt met de andere hand flink tot een fijn schuim het oppervlak bedekt. Niemand verwacht dat het schuim van een beginner perfect is.

Het snoetgoed

Wagashi, Japanse zoetigheden, ontwikkelden zich samen met de theeceremonie. Ze worden vaak ingedeeld naar vochtgehalte: namagashi zijn nat, han namagashi halfnat en higashi droog, met minder dan tien procent vocht. Bij een volledige ceremonie brengt de gastheer meer zoetigheden, meestal higashi, om de dunne thee te begeleiden, en daarom passen droge snoepjes bij dit soort sessie. Bij een volledige bijeenkomst wordt het snoepje gegeten voordat de thee wordt geserveerd.

Hoe te drinken

Bij een formele bijeenkomst wisselen gastheer en gast een buiging uit voordat de thee wordt gedronken. De gast heft de kom op in een gebaar van respect, draait hem een klein stukje voor het nippen, zodat de kant die de gastheer presenteerde niet de kant is waarvan gedronken wordt, en prijst vervolgens de thee. In het dunne-theegedeelte van een bijeenkomst wordt het gesprek ontspannener. Bij een begeleid programma laat de gastvrouw u zien wat zij verwacht, dus volg haar voorbeeld.

Tafels, geen tatami

Veel mensen stellen zich thee voor op de knieën op tatami. Bij de ryūrei-stijl zitten gastheer en gasten op stoelen aan tafels; de Urasenke-school bedacht dit voor buitenlandse bezoekers, van wie men dacht dat zij stoelen prettiger vonden. De traditie zelf is veel verschuldigd aan Sen no Rikyū, die in de 16e eeuw het theehuis, de gebruiksvoorwerpen en de procedures hervormde rond de esthetiek van wabi.

Lees verder: Thee met een maiko: de moeite waard?

Wat een begeleide sessie eenvoudig houdt

Een volledige theebijeenkomst omvat het reinigen van handen en mond bij een stenen bassin, het bestuderen van gebruiksvoorwerpen en rollen, en een lange reeks vaste bewegingen door de gastheer. Een programma van negentig minuten met een maiko of geiko behoudt alleen de kern: zij demonstreert, u klopt, u drinkt en u eet de snoepjes. Dat is genoeg om te voelen hoe de kom, de klopper en het schuim zich in uw eigen handen gedragen, en om te herkennen wat u ziet als u later een volledige ceremonie bijwoont.